Wit Aan Zet

Gepubliceerd: 19 maart 2018 15:00
Boeken als ‘Hallo witte mensen’ van Anousha Nzume en documentaires als ‘Wit is ook een kleur’ van Sunny Bergman leerden mij en vele anderen de afgelopen jaren veel over wit privilege en racisme. Na het zien van ‘Wit is ook een kleur’ vroegen veel mensen zich af wat ze konden doen om iets te veranderen aan deze situaties. Hieruit ontstond het initiatief Wit Aan Zet. Op vrijdag 9 maart organiseerde Wit Aan Zet een verkiezingsspecial over kansenongelijkheid in het onderwijs. Ik was erbij.

De eerste helft van de avond was bijzonder inspirerend door verhalen van onderwijsmensen als Aminata Cairo, Tugba Oztemir en Emin Kececi over hoe de etnische en sociaaleconomische achtergrond van leerlingen van invloed kan zijn op hun onderwijskansen en hoe dat bewustzijn hierover bij hen als docent groeide en wat zij hiermee doen. Het bleef niet alleen bij analyses, want de actiegroep van Wit Aan Zet presenteerde diverse initiatieven om de kansenongelijkheid tegen te gaan: Miguel Heilbron toonde een nieuwe onderwijscanon met daarin meer aandacht voor het koloniale verleden, waarmee hij het onderwijs en de lesboeken wil veranderen; Aspha Bijnaar en Pieternel de Bie vertelden over de EducatieStudio die leraren bewust probeert te maken van hun vooroordelen en witte privilege met het programma ‘Hallo witte docenten’; Karijn Helsloot pleitte voor aandacht en plaats voor andere thuistalen in de klas en zo waren er nog enkele andere pitches met prachtige ideeën.

Het politieke debat over kansenongelijkheid in het onderwijs moest toen nog beginnen en ik twitterde na de veelbelovende eerste helft al: ‘Dat gaan de politici straks niet meer overtreffen’. Helaas bleek dat maar al te waar: naast veel algemeenheden en open deuren, was er hier en daar een inhoudelijk sterke bijdrage, maar bleef vooral het geschreeuw en gejij-bak bij me hangen. Ontzettend zonde! Van mij had die helft achterwege gelaten kunnen worden, maar goed… het is nu eenmaal verkiezingstijd. De avond is terug te zien op de website van Pakhuis de Zwijger.

(Institutioneel) racisme is een onderwerp dat mij bijzonder raakt, omdat mijn vriend van Beninse afkomst is en hier helaas zo nu en dan mee te maken heeft. Bewuste en onbewuste racistische opmerkingen hebben mijn ogen geopend over hoe groot dit probleem nog steeds is in Nederland, en hoe weinig we ons bewust zijn van ons koloniale en slavernijverleden. In het onderwijs zouden we geen Afrikaanse partner nodig hoeven hebben om ons hier bewust van te zijn: het is een onderwerp dat ons allemaal bezig moet houden.

Ik raad iedereen aan om de documentaire van Sunny Bergman te bekijken, het boek van Anousha Nzume te lezen en naar de belangrijke en inspirerende bijeenkomsten van Wit Aan Zet te gaan. Volg relevante personen op Twitter voor extra duiding bij dit onderwerp, praat erover met je collega’s en je leerlingen, volg een privilegetraining en bovenal: onderschat dit probleem nooit. Het feit dat je dit probleem zomaar opzij kan schuiven als je dat wilt, laat zien hoe groot je privileges zijn.

In aanvulling: een van mijn favoriete podcasts, ‘the Daily’, had op 23 maart een prachtige aflevering over onderzoek naar de invloed van racisme op kansenongelijkheid. Waar men lang dacht dat het oplossen van klassenongelijkheid automatisch de oplossing voor raciale ongelijkheid zou zijn, blijkt uit een nieuwe studie dat dit een illusie is. Onder kinderen die afkomstig waren uit een vergelijkbare sociaaleconomische situatie, was de kans dat witte jongens deze zouden ontgroeien vele malen groter dan bij zwarte jongens. Lees hier ook het bijbehorende artikel met verhelderende grafieken uit de New York Times.