Schrijfvaardigheid in het basisonderwijs

Gepubliceerd: 02 oktober 2017 15:00
Marilse Eerkens schreef een sterk stuk over schrijfvaardigheidsonderwijs op de basisschool op De Correspondent. Hierbij deel ik de link naar het artikel en voeg ik mijn reactie bij, waarin ik uiteraard niet pretendeer enig verstand te hebben van (schrijfvaardigheidsonderwijs in het) basisonderwijs.

Het artikel Leer kinderen beter schrijven. Het werpt op heel veel vlakken vruchten af is hier te vinden. Dit was mijn reactie:

Wat een fijn stuk, Marilse! Als docent Nederlands in het hbo kan ik je vertellen dat ons gebrekkige schrijfonderwijs ook daar voelbaar is. Ik weet niet of er een onderbouwing is voor dit cijfer, maar naar schatting zit twee op de drie studenten bij aanvang niet op het taalniveau dat men zou moeten hebben bij aanvang van een hbo-opleiding. Ik hoef vast niet uit te leggen dat dit leidt tot studievertraging en zelfs voortijdig beëindigen van de studie, slechte schrijfproducten, klachten uit het werkveld en van stageplaatsen enzovoorts. 

Schrijfvaardigheid wordt niet meer getoetst op het eindexamen en daardoor zijn er minder prikkels om hier goed aandacht aan te besteden. Bovendien is het beoordelen van schrijfproducten en -toetsen en tijdrovend karwei en doet iedere docent dit weer op zijn eigen manier met eigen stokpaardjes (ik vermoed ook dat schrijfvaardigheid daarom niet meer in het examen zit). Schrijfvaardigheid wordt wel getoetst in de schoolexamens, maar zoals Johannes Visser een aantal jaar geleden schreef (Waarom Jori uit 4 vwo nog steeds niet kan schrijven), kan dit vaak gecompenseerd worden en hoef je dus niet per definitie goed te kunnen schrijven om een diploma te kunnen behalen. 

Ik zie vaak warrige teksten langskomen zonder enige structuur en zonder oog voor de lezer en het doel van de tekst. Studenten weten vaak niet waaróm ze een tekst (moeten) schrijven en even doorvragen leert dat de docent die hen de opdracht heeft gegeven hier ook lang niet altijd over na heeft gedacht. Feedback op teksten gaat vaak alleen over de inhoud, waardoor studenten niet gestimuleerd worden om op hun taalgebruik te letten. 

In eerste instantie werd er in het hbo weinig aandacht besteed aan het wegwerken van de achterstanden – dat was tenslotte de verantwoordelijkheid van het vo – maar toen er een stuwmeer van vierdejaarsstudenten die vastliepen in hun scriptie ontstond, is men op sommige hbo’s actie gaan ondernemen om dit probleem eerder te ondervangen. Taalvaardigheid in het hbo zou naar mijn bescheiden mening echter meer mogen zijn dan het wegwerken van achterstanden. Tenslotte is goed kunnen communiceren iets wat elke professional zou moeten kunnen. Ik ben dus heel erg voor het integreren van taalonderwijs in de gehele opleiding, maar daartegen is veel weerstand, omdat het veel extra werk op zou leveren. Precies wat jij ook schrijft over het po. Bovendien kost het geld en dat is er niet altijd, of men heeft het er simpelweg niet voor over. Ik geloof dat het ons uiteindelijk allemaal veel meer oplevert dan kost, maar natuurlijk vind ik mijn eigen vak het belangrijkste ter wereld (;-)) en denken heel veel andere docenten hier anders over.

Ik zie een goede taalvaardigheid als voorwaarde om van een dubbeltje een kwartje te kunnen worden. En dat is wat mij betreft nog steeds de kern van onderwijs.