Gluren bij de buren: Tekster

Gepubliceerd: 16 oktober 2017 15:00
We klagen wat af over de schrijfvaardigheid van onze studenten. Maar is het ook echt een probleem? Hoe erg is het? Hoe komt het? En de belangrijkste vraag: wat kunnen we eraan doen? In deze serie hoop ik antwoorden te vinden op deze grote vragen door verder te kijken dan het hbo. Ik ga gluren bij de buren. Vandaag deel 1: Tekster.

Vanaf de eerste presentatie die ik bijwoonde over Tekster, de lesmethode voor schrijfvaardigheid in de bovenbouw van het basisonderwijs, ben ik ontzettend onder de indruk van de werkwijze die Renske Bouwer en Monica Koster ontwikkelden op basis van wetenschappelijke studies. Ze promoveerden op hun onderzoek naar de effecten van de methode en inmiddels is Tekster op de markt gebracht en wordt het gebruikt op diverse basisscholen.

Bij Tekster staat het schrijfproces centraal. Leerlingen worden gestimuleerd om de verschillende stappen van het schrijfproces te doorlopen om zo een goede tekst op papier te krijgen. Ze worden hierbij ondersteund door een prachtig vormgegeven methode met voor ieder leerjaar een eigen afkorting: VOS (verzinnen – ordenen – schrijven) in groep 6, DODO (denken – ordenen – doen – overlezen) in groep 7 en EKSTER (eerst nadenken – kiezen en ordenen – schrijven – teruglezen – evalueren – reviseren) in groep 8. Er komen gedurende het jaar verschillende tekstsoorten aan bod die aansluiten bij wat de leerlingen leuk vinden en zouden moeten kunnen.

 Gluren bij de buren - Tekster.jpg

Bron

Tekster is een prettige manier om consequent meer aandacht te besteden aan schrijfonderwijs. En dat is nodig: Twee derde van de leerlingen is niet in staat om een simpele boodschap schriftelijk over te brengen aan een lezer. Verder blijken schrijfprestaties van leerlingen nauwelijks vooruit te gaan tussen groep 6 en 8. (…) Er wordt weinig tijd aan het schrijven van teksten (stellen) besteed: van de 8 uur die gemiddeld per week voor taal op het lesrooster staan, wordt maar maximaal drie kwartier aan schrijfonderwijs besteed, vaak zonder enige vorm van instructie. Dat lezen we op pagina 4 van de samenvatting van het proefschrift van Bouwer en Koster. Ik raad iedereen overigens aan om deze te lezen.

Dat is allemaal leuk, maar kost die extra aandacht voor schrijfvaardigheid de docent niet heel veel extra (nakijk)tijd? Dat is niet de bedoeling: bij Tekster worden de leerlingen gestimuleerd om elkaar feedback te geven. Ook dat is onderdeel van het schrijfproces. Schrijven is tenslotte een – ik weet dat mensen hier raar van op kunnen kijken en ik zal hier nog eens een aparte blog aan wijden – sociale activiteit. Maar kunnen leerlingen dat wel? Daar ben ik van overtuigd, mits ze goed geïnstrueerd worden. Tekster focust zich vooral op het communicatieve doel van een tekst en de peer feedback draait dus om de vraag of dit doel bereikt is. Een voorbeeld hiervan is te vinden in de bijlage bij de samenvatting op pagina 40. De feedback richt zich dus niet op spelling en grammatica, maar op leesbaarheid en doelgerichtheid. En ja, als men door de spelfouten de tekst niet meer begrijpt, is die leesbaarheid in het geding, maar foutloze spelling is geen doel op zich.

Toen ik na die eerste presentatie met enige gêne bekende aan Monica dat wij Tekster ook wel konden gebruiken in het hbo, reageerde ze heel begripvol. Tenslotte zul je schrijfstrategieën en het goed doorlopen van het schrijfproces nodig blijven hebben voor iedere tekst die je schrijft, zij het dat bepaalde stappen zullen automatiseren en niet meer expliciet genomen hoeven te worden. Mijn studenten zijn echter vaak nog niet zo ver. Vorig jaar heb ik in mijn eigen lessen de EKSTER af en toe ook gebruikt, ter ondersteuning van het doorlopen van de verschillende stappen van het schrijfproces, en mijn studenten vonden dat vaak heel handig.

Een mooie volgende stap zou de ontwikkeling van een vergelijkbare lesmethode zijn voor het hbo, waarmee we een doorlopende leerlijn ontwikkelen van po naar vo naar hbo. Tot het moment dat iedere basisschool Tekster gebruikt en het schrijfproces voor studenten dus gesneden koek is, zal ik daar heel veel aan hebben bij de schrijfvaardigheidslessen.

Lees ook deel 2 en 3 van deze serie over Booster en het Hofstad Lyceum.